 |
Inprimatu2008/01/29
Elhuyar Fundazioaren eskutik
Holozenoan bizi gara. Geologoek horrela deitzen diote gutxi gorabehera duela 11.500 urtetik honako garaiari, denbora-tarte horretan Lurrak egoera geologiko jakin bat izan duelako: topologia eta klimatologia jakin bat. Holozenoaren hasiera ondo zehaztuta dago, azken glaziazioaren bukaera, eta, ohiko definizioaren arabera, ez da oraindik amaitu. Baina, geologo-talde batzuen arabera, duela 200 urte bukatu zen. Haien ustez, une hartatik hona, Lurraren topografia eta klimatologia nabarmen aldatu dira, giza jardueraren ondorioz. Horregatik proposatu dute epoka geologiko berri bat definitzea: duela 200 urtetik aurrerako denbora-tarteari Antropozeno deitu nahi diote.
www.zientzia.net (osorik irakurri)
www.zientzia.net (osorik irakurri)
2008/01/29
YouTube webgune ezagunetan edo Emule bezalako programen bidez irudiak zein artxiboak sartzeagatik edo trukatzeagatik euren eskubideak urratu zituztela estimatu zuten herritarren salaketak lehen aldiz jaso zituen Datuak Babesteko Espainiako Bulegoak iaz, Artemi Rayo Agentziaren zuzendariak jakitera eman duenez.
Iaz babesa eskatzeko 900 salaketa inguru jaso zituen bulegoak, 2006 urtean jasotakoen bikoitza, alegia. Artemi Rayoren arabera, herritarrek lege horren inguruan duten kontzientziazioa handiagoa dela erakusten du datu horrek.
Iaz babesa eskatzeko 900 salaketa inguru jaso zituen bulegoak, 2006 urtean jasotakoen bikoitza, alegia. Artemi Rayoren arabera, herritarrek lege horren inguruan duten kontzientziazioa handiagoa dela erakusten du datu horrek.
2008/01/25
Elhuyar Fundazioaren eskutik
Gasezko planeta handietan, aire-zorrotadek kontrolatzen dute atmosferaren zirkulazioa.
2007ko martxoaren bukaera aldera, Jupiterren horrelako zorrotada-korronte bat gertatu zen, eta inoiz lortutako irudi zehatzenak egin zizkion nazioarteko talde batek, Agustín Sánchez-Lavega Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleak koordinatuta.
Hainbat teleskopiorekin behatu zuten gertaera, eta argi infragorrian eta ikusgaian lortu zituzten irudiak (argazkian, bi irudi-motekin egindako muntaia bat ikus daiteke). Bi ekaitz distiratsu gertatu eta gero sortu zen zorrotada, eta oso bortitza izan zen: orduko 600 kilometroko abiadura zuela kalkulatu zuten.
Gasezko planeta handietan, aire-zorrotadek kontrolatzen dute atmosferaren zirkulazioa.2007ko martxoaren bukaera aldera, Jupiterren horrelako zorrotada-korronte bat gertatu zen, eta inoiz lortutako irudi zehatzenak egin zizkion nazioarteko talde batek, Agustín Sánchez-Lavega Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleak koordinatuta.
Hainbat teleskopiorekin behatu zuten gertaera, eta argi infragorrian eta ikusgaian lortu zituzten irudiak (argazkian, bi irudi-motekin egindako muntaia bat ikus daiteke). Bi ekaitz distiratsu gertatu eta gero sortu zen zorrotada, eta oso bortitza izan zen: orduko 600 kilometroko abiadura zuela kalkulatu zuten.
2008/01/23
Elhuyar Fundazioaren eskutik
X izpien bidezko erradiografien teknika ideia sinple batean dago oinarrituta: izpi batzuek talka egiten dute gorputzaren kontra, eta ez dira detektagailuraino iristen; beste batzuek ez dute talkarik egiten, eta iristen dira. Horrela, gorputz barruko irudiak lortzen dira, baina ez zehaztasun handikoak. Eremu iluna izeneko teknika batekin, berriz, talka egiten duten izpiak nola difraktatzen diren ikus daiteke. Informazio horren bitartez, Suitzako fisikari-talde batek zehaztasun handiko irudiak lortu ditu, osteoporosia, bularreko minbizia eta beste gaixotasun batzuk detektatu ahal izateko modukoak.
2008/01/21
Zientziari buruzko hitzaldi zikloa abiarazi du Ikerbasque Fundazioak, Donostian, Gasteizen eta Bilbon. Zikloari asteazkenean, urtarrilak 30, emango diote hasiera, Bilboko Euskalduna Jauregian. Asturiasko Printzea Saria irabazi duen Antonio Damasio neurologoak eskainiko du sarrera-hitzaldia, Burmuina eta adimena: gaixotasunetik gizartera izenburupean.
2008/01/18
Elhuyar Fundazioaren eskutik
Madagaskarren duen anakardo-landaketaren inguruan ibilalditxo bat egiten ari zela, palmondo erraldoi bat topatu zuen Xavier Metz frantziarrak: hemezortzi metroko enborra zuen, eta bost metroko diametroko adakera. Harrituta gelditu zen ikusitakoarekin, eta John Dransfieldekin harremanetan jarri zen, Madagaskarko palmondoen gidaliburuaren egileetako batekin. Hura ere harrituta geratu zen aurkikuntzarekin, inoiz ez baitzuen halako palmondorik ikusi.
Madagaskarren inoiz aurkitutako palmondo handiena da. Loreak eta infloreszentziaren adarrak ikusi eta berehala ohartu ziren beste espezie baten aurrean zeudela. DNA aztertu zutenean, ordea, ikusi zuten beste espezie bateko alea ez ezik, beste genero bateko alea ere bazela. Thaina spectabilis izena jarri zioten.
Palmondo berriak, gainera, bizi-ziklo berezia dauka, zurezko landareen artean oso ohikoa ez dena: behin bakarrik loratzen da, eta, ondoren, hil egiten da. Energia asko inbertitzen du loratzean, ehunka lore txikiz eratutako infloreszentzia handi bat garatzen baitu. Eta ez zaio gelditzen, nonbait, bizirik iraun ahal izateko energiarik.
Argazkia: John Dransfield
www.zientzia.net (osorik irakurri)
Madagaskarren duen anakardo-landaketaren inguruan ibilalditxo bat egiten ari zela, palmondo erraldoi bat topatu zuen Xavier Metz frantziarrak: hemezortzi metroko enborra zuen, eta bost metroko diametroko adakera. Harrituta gelditu zen ikusitakoarekin, eta John Dransfieldekin harremanetan jarri zen, Madagaskarko palmondoen gidaliburuaren egileetako batekin. Hura ere harrituta geratu zen aurkikuntzarekin, inoiz ez baitzuen halako palmondorik ikusi.Madagaskarren inoiz aurkitutako palmondo handiena da. Loreak eta infloreszentziaren adarrak ikusi eta berehala ohartu ziren beste espezie baten aurrean zeudela. DNA aztertu zutenean, ordea, ikusi zuten beste espezie bateko alea ez ezik, beste genero bateko alea ere bazela. Thaina spectabilis izena jarri zioten.
Palmondo berriak, gainera, bizi-ziklo berezia dauka, zurezko landareen artean oso ohikoa ez dena: behin bakarrik loratzen da, eta, ondoren, hil egiten da. Energia asko inbertitzen du loratzean, ehunka lore txikiz eratutako infloreszentzia handi bat garatzen baitu. Eta ez zaio gelditzen, nonbait, bizirik iraun ahal izateko energiarik.
Argazkia: John Dransfield
www.zientzia.net
2008/01/17
Matematikako 44. Olinpiadako lehenengo fasea (eskualde mailakoa) ospatuko dute ostiral honetan, 09:30etatik aurrera, Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU).
Matematikako Olinpiada Espainiako Matematika Elkarteak antolatzen du, eta lehen fase horretan 2007-2008 ikasturtean Batxilergoan matrikulaturik dauden Euskal Autonomia Erkidegoko ikasle guztiek parte har dezakete.
Matematikako Olinpiada Espainiako Matematika Elkarteak antolatzen du, eta lehen fase horretan 2007-2008 ikasturtean Batxilergoan matrikulaturik dauden Euskal Autonomia Erkidegoko ikasle guztiek parte har dezakete.
2008/01/17
Estatu Batuetako presidentetzarako hauteskundeetan egin zuten gauza berbera egingo dute Youtuben martxoaren 9ko Hauteskunde Orokorren atarian: bozetara zuzenduta dagoen kanal berezi bat aireratuko dute egun gutxi barru. Bertan, alderdi bakoitzak bere bideoa jar dezake. Herritarrek ere proposamenak eta kritikak zabaltzeko aukera izango dute, bideoen bidez. Helburua, politikoek herritarren galderei eta eskakizunei erantzutea da.
2008/01/16
Apple konpainiak MacBook Air aurkeztu du, gutxien okupatzen duen eramangarria. Profiletik begiratuz gero, 0,4 zentimetro neurtzen ditu alderik meheenean eta 1,9 lodienean. 13,3 hazbeteko LEB pantaila du eta 1,3 kilo pisatzen ditu.
2008/01/15
Elhuyar Fundazioaren eskutik,
Hubble teleskopioak irudi bitxiak harrapatzen ditu noizean behin. Hau da horietako bat: argi-eraztun bat beste baten inguruan. Astronomoak konturatu dira efektu optiko bat dela, bi galaxiak osatutakoa. Galaxia hurbilena 3.000 milioi argi-urtera dago, eta grabitazio-leiar efektua sortzen du atzekoaren argian, hau da, aurreko galaxiaren masak desbideratu egiten du atzeko galaxiatik datorkigun argia. Horren ondorioz, eraztun bikoitza ikusten dugu Lurretik. Astronomoek Einstein-eraztun bikoitza deitzen diote horri. Ezinezkoa da zehaztea zer distantziatara dagoen urrunena, baina astronomoek uste dute litekeena dela bien artean 6.000-11.000 milioi argi-urte izatea.
Argazkia: NASA/ESA
www.zientzia.net (osorik irakurri)
Argazkia: NASA/ESA
www.zientzia.net (osorik irakurri)
2008/01/11
Bere izenenean posta elektronikoz bidalitako hainbat mezu atzeman ditu Zerga Administrazioko Estatu Agentziak. Postetan agentziaren irudia eta erakundeko zuzendariaren izena ere erabiltzen dira, hau da, Luis Pedrocherena.
2008/01/11
Elhuyar Fundazioaren eskutik
Malaysiako moluskuen katalogoa egiten ari zirela, ordura arte inoiz aurkitu gabeko barraskilo-maskor bat aurkitu zuten. Opisthostoma vermiculum izena jarri diote. Gainerako barraskilo-espezieekiko duen desberdintasuna maskorrean du: lau ardatz independentetan kiribilduta du maskorra.
2008/01/10
Sareak ongietorria eman dio Wikilenguari. Wikipediaren antzeko gune berri honen helburua gazteleraren edukiak biltzea eta kontsultak egiteko iturria izatea da.
Wikilengua tresnak zalantza linguistikoak kontsultatzeko aukera ematen die gazteleraren erabiltzaileei. Bide horretan, zibergune honetara hurbilduko diren erabiltzaileek gaztelerak sortarazi ditzakeen zalantzak nahiz iruzkinak utzi ditzakete.
2008/01/08
2004. urtean Floreseko irlan (Indonesia) aurkitutako hondar fosilei ‘Homo Floresiensis’ izena jarri zieten. Topatutako indibiduo guztiek gorputz eta burezur biziki txikiak zituzten; izan ere, nagusienek metro bat neurtzen zuten eta 25 kilo pisatzen zituzten.
Arrastoak aurkitu zituztenean indibiduo hauek orain dela 18.000 urte ‘homo sapiens’ espeziearekin bizi zirela esan zuten eta, aldi berean, tamaina txikikoak zirela irlako bizitzara egokitu zirelako.
2008/01/08
Elhuyar Fundazioaren eskutik
Maculinea alcon tximeletaren eta Myrmica generoko inurrien arteko elkarrekintza iruzurrean oinarrituta dago. Tximeletaren beldarrek iruzur egiten diete inurriei, haien beldartzat aurkeztuta. Horretarako, inurrien azalaren kimika imitatzen dute.
2008/01/07
Astelehen honetan jarri da martxan Wikia Search, Wikipedia entziklopediaren fundatzaileak sortutako Interneteko bilatzaile berria. Proiektu hau helburu batekin jaio da: erabiltzaile guztientzako erabilgarria izango den bilatzaile gardena izatea.
Beste bilatzaile batzuekin alderatuta, erabiltzaileen parte-hartzean oinarritzen da Wikia Search. Hala, erabiltzaileek sistema kontrola dezakete bilaketen emaitzak ordenatzeko eta baloratzeko.
2008/01/04
Elhuyar Fundazioaren eskutik
Munduan 350.000 kakalardo-espezie baino gehiago dago; ia edonon bizi dira, espezie batzuk ez badira, besteak. Ezaugarri batek biltzen ditu guztiak talde bakarrean: hegalentzat babes-estalki bat dute. Hortik aurrera, askoz zailagoa da ezagutzen diren espezie guztiak taldetan sailkatzea, taldeak elkarren artean ahaidetzea, eta talde batzuk besteetatik noiz bereizi ziren zehaztea.
Lan horretan aritu dira Alfried Vogler sistematikari molekularra eta haren taldekideak. Horretarako, jadanik deskodetuta zeuden kakalardo-espezieen DNA-sekuentziak konparatu dituzte. Sekuentzien antzekotasunak eta desberdintasunak bilatu dituzte, eta kakalardoen zuhaitz genealogikoa sortu dute. Bilduta zeuden espezieez gainera, beste zazpiehun espezieren DNA aztertu dute, eraikitzen ari ziren zuhaitzak zituen hutsuneak betetzearren. Denera, 1.900 kakalardo-espezierekin egin dute zuhaitza.
Lan horretan aritu dira Alfried Vogler sistematikari molekularra eta haren taldekideak. Horretarako, jadanik deskodetuta zeuden kakalardo-espezieen DNA-sekuentziak konparatu dituzte. Sekuentzien antzekotasunak eta desberdintasunak bilatu dituzte, eta kakalardoen zuhaitz genealogikoa sortu dute. Bilduta zeuden espezieez gainera, beste zazpiehun espezieren DNA aztertu dute, eraikitzen ari ziren zuhaitzak zituen hutsuneak betetzearren. Denera, 1.900 kakalardo-espezierekin egin dute zuhaitza.
2008/01/03
Elhuyar Fundazioaren eskutik
Irudian ikusten den hori karbono dioxido gasak eratutako erreten-sare bat da. 190 x 120 metroko dimentsioa du. Horrelako egitura ugari aurkitu dute Marteko hegoaldeko poloaren inguruan Mars Reconnaissance Orbiter satelitearen bidez. Isolated Araneiform Topography izena jarri diete, elkarri ukitzen ez dieten armiarma-itxurako egiturak baitira. Udaberrian sortzen dira, tenperatura epeltzen denean.
2008/01/02
Euskal erakunde publikoen web orrialdeak 20 miloi bisita baino gehiago izan ditu 2007. urtean zehar. Bisitaldi birtual horietan 45 miloi orrialde baino gehiago kontsultatu dituzte, Eusko Jaurlarizak jakitera eman duenez.
Webgunearen hirugarren urtebetetzearekin batera, bilaketak errezten dituzten hobekuntzak egin dituzte eta nabegatzaile ezberdinen bidezko sarrera bermatu dute ere (software librearekin bateragarri eginez).
Webgunearen hirugarren urtebetetzearekin batera, bilaketak errezten dituzten hobekuntzak egin dituzte eta nabegatzaile ezberdinen bidezko sarrera bermatu dute ere (software librearekin bateragarri eginez).
2008/01/02
ROKR E8 produktu berriak MP3 erreproduktorea, telefonoa, kamera digitala eta Interneterako sarbidea du. Motorolak uste du Telefonicak merkaturako duela Espainian iPhonea, eta beraz, haren lehiakideekin negoziatuko du ROKR E8ren komertzializazioa.
Azken erantzunak
Etorkizuneko telebista aurkezten dizugu: OLED - xa2 - 2008-07-07 14:09:31
Marten ura aurkitu duela dio NASAk - CVGJH - 2008-05-22 08:58:05
eitb24.com, Opentraden itzulpen automatikoa hobetzeko erreminta - jokin - 2008-05-05 20:30:33
Nobel Saria jasotzeak bizia luzatu egiten omen du - xabirulo pirulo - 2007-11-13 14:03:06
Nobel Saria jasotzeak bizia luzatu egiten omen du - maider atutza - 2007-11-13 14:00:47
Marten ura aurkitu duela dio NASAk - CVGJH - 2008-05-22 08:58:05
eitb24.com, Opentraden itzulpen automatikoa hobetzeko erreminta - jokin - 2008-05-05 20:30:33
Nobel Saria jasotzeak bizia luzatu egiten omen du - xabirulo pirulo - 2007-11-13 14:03:06
Nobel Saria jasotzeak bizia luzatu egiten omen du - maider atutza - 2007-11-13 14:00:47
Iruzkin gehien jaso dituztenak
Azkenik Discovery transbordadorea atera da (9)
Arrak ugaltzeko ere ez dituzte behar komodoko dragoi emeek (8)
Yoigo: Iritsi dira prezio merkeak telefonia mugikorrera (7)
Abian da Borobila (eta ez beribila!), web ostatatze zerbitzua (6)
Nobel Saria jasotzeak bizia luzatu egiten omen du (6)
Kaixomaitia.com, amodioaren ataria euskaraz (6)
Marten ura aurkitu duela dio NASAk (5)
Fulmar, urrunetik gidatutako hegazkin euskalduna zerua piloturik gabe kontrolatzeko (5)
Second Life, bizitza "hobea", birtuala bada ere (5)
60 milioi blog blogosferan (5)
Arrak ugaltzeko ere ez dituzte behar komodoko dragoi emeek (8)
Yoigo: Iritsi dira prezio merkeak telefonia mugikorrera (7)
Abian da Borobila (eta ez beribila!), web ostatatze zerbitzua (6)
Nobel Saria jasotzeak bizia luzatu egiten omen du (6)
Kaixomaitia.com, amodioaren ataria euskaraz (6)
Marten ura aurkitu duela dio NASAk (5)
Fulmar, urrunetik gidatutako hegazkin euskalduna zerua piloturik gabe kontrolatzeko (5)
Second Life, bizitza "hobea", birtuala bada ere (5)
60 milioi blog blogosferan (5)
Atalak
Bilaketa
Artxiboak
Iraila 2008 (5)
Abuztua 2008 (11)
Uztaila 2008 (15)
Ekaina 2008 (17)
Maiatza 2008 (18)
Apirila 2008 (23)
Martxoa 2008 (9)
Otsaila 2008 (21)
Urtarrila 2008 (20)
Abendua 2007 (12)
Azaroa 2007 (22)
Urria 2007 (25)
Abuztua 2008 (11)
Uztaila 2008 (15)
Ekaina 2008 (17)
Maiatza 2008 (18)
Apirila 2008 (23)
Martxoa 2008 (9)
Otsaila 2008 (21)
Urtarrila 2008 (20)
Abendua 2007 (12)
Azaroa 2007 (22)
Urria 2007 (25)
EiTBren beste blog batzuk
Blog hau sindikatu
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|